Zabytki Skolwina

Gotycki kościół na wzgórzu dawnej owalnicy, pamiątki po wielkiej papierni i miejsca pamięci — dziedzictwo, które opowiada historię osiedla.

Kościół pw. Chrystusa Króla

Gotycka perła Skolwina — rejestr zabytków A-346 (21.04.2008)

Świątynia wzniesiona z cegły w 2. połowie XV wieku stoi na wzgórzu dawnej owalnicy, nad rozlewiskami Odry. Kościół jest orientowany, prostokątny, bez wydzielonego prezbiterium, nakryty płaskim belkowanym stropem. Fundamenty wykonano z głazów narzutowych, a szczyt wschodni zdobią trzy ostrołukowe blendy.

Wieża zachodnia ma dwubiegunową konstrukcję: dolna partia jest ceglana (z blendami i oknami szczelinowymi), górna — ryglowa, zwieńczona barokowym hełmem z ośmioboczną latarnią. Przez wieki wieża pełniła też funkcję znaku nawigacyjnego dla żeglugi na rozlewiskach Odry.

Wewnątrz zachowało się cenne wyposażenie: nadstawa ołtarza ambonowego z 1692 r., barokowa empora organowa z neorenesansowymi organami, świeczniki i żyrandole z 1692 r. oraz chrzcielnica z muszli przydaczni olbrzymiej (proj. Juliusz Prandecki).

Kościół uniknął zniszczeń w 1945 r. Poświęcony 11 sierpnia 1946 r. przez ks. Henryka Domalewskiego, od czerwca 1957 r. jest siedzibą parafii (dekanat Szczecin-Żelechowo). Przebudowany w 1960 r., od 1990 r. przechodzi regotyzację (zakrystia 1993). Iglicę zdemontowano w 2008 r., a odtworzono w 2010 r. według projektu Agnieszki Latour. Proboszczem jest ks. Artur Rasmus. Msze: w niedziele o 9.00, 10.30 i 12.00, w dni powszednie o 18.00. Na budynku wisi popularny napis „I love Skolwin”.

Gotycki kościół pw. Chrystusa Króla na Skolwinie przy ul. Inwalidzkiej
Kościół pw. Chrystusa Króla od strony ulicy Inwalidzkiej.Fot. Wikimedia Commons
Wnętrze kościoła pw. Chrystusa Króla z barokowym ołtarzem ambonowym
Wnętrze świątyni z ołtarzem ambonowym z 1692 r.Fot. Wikimedia Commons

Otoczenie kościoła

Obok świątyni rośnie pomnikowa lipa o obwodzie 415 cm, a na terenie dawnego cmentarza urządzono zieleniec. Przy ul. Inwalidzkiej zachował się również cmentarz ewangelicki — pamiątka po protestanckich dziejach Skolwina.

Pozostałe zabytki i miejsca pamięci

Od portierni papierni po pomniki w Mścięcinie

Portiernia papierni

W latach 2021/22 portiernia dawnych zakładów przeszła remont w ramach Lokalnego Ośrodka Gospodarczego „Odroujście” — odnowiono attykę, dach i charakterystyczny zegar (dofinansowanie 70 tys. zł od konserwatora). Docelowo ma tu powstać Izba Pamięci Papierni Skolwin.

Głaz pamiątkowy generała Mieczysława Boruty-Spiechowicza na Skolwinie

Głaz gen. Boruty-Spiechowicza

Pomnikowy głaz i mural upamiętniają przyjazd na Skolwin gen. Mieczysława Boruty-Spiechowicza (1894–1985) — generała broni, uczestnika kampanii 1939 r., który po wojnie był mieszkańcem i sołtysem Skolwina do 1964 roku.

Miejsca pamięci w Mścięcinie

Przy ul. Ofiar Stutthofu stoją trzy pomniki: głaz z 1954 r. ku czci ofiar pracy przymusowej wielu narodowości, głaz z lat 1990/92 dla ok. 1800 więźniów filii obozu oraz pomnik odsłonięty 12 listopada 2010 r. ku czci żydowskich ofiar KL Stutthof (z inskrypcjami polską, hebrajską i niemiecką). Kolejny pomnik znajduje się przy ul. Przęsocińskiej. Kontekstem jest filia KL Stutthof oraz filia Ravensbrück (obóz kobiecy), działające tu od 27 czerwca 1944 r.

Stara zabudowa Skolwina

Najstarszy zachowany budynek pochodzi z 1897 r. — na parterze odbywały się lekcje religii, a piętro zajmowało mieszkanie. Z dawnego Skolwina zachowała się także zabytkowa stodoła, ślad po wiejskim charakterze osiedla.

Stacja kolejowa Szczecin Skolwin — dworzec z 1898 roku
Stacja Szczecin Skolwin — dawny dworzec Cavelwisch z 1898 r.Fot. Wikimedia Commons

Dworzec z 1898 roku

Dworzec kolejowy otwarto w 1898 r. jako Cavelwisch; wraz ze zmianami nazw miejscowości nosił też nazwy Odermünde i Żółwino. Po 2011 r. zabytkowy budynek popadał w ruinę — uratowali go prywatni właściciele. Sam przystanek przeszedł natomiast przebudowę peronu pod obsługę Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej (SKM), dzięki czemu Skolwin ma dziś wygodne połączenie kolejowe z centrum Szczecina i Policami.